Μια κρίση πανικού είναι ένα ξαφνικό και έντονο κύμα φόβου ή άγχους, το οποίο συχνά συνοδεύεται από έντονες σωματικές αισθήσεις.
Μπορεί να εμφανιστεί πολύ γρήγορα και κάποιες φορές χωρίς να υπάρχει κάποιος προφανής κίνδυνος εκείνη τη στιγμή. Ακριβώς επειδή οι αισθήσεις μπορεί να είναι τόσο έντονες, αρκετοί άνθρωποι την πρώτη φορά που βιώνουν μια κρίση πανικού φοβούνται ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει στο σώμα τους ή ότι χάνουν τον έλεγχο.
Παρόλο που μια κρίση πανικού μπορεί να είναι ιδιαίτερα τρομακτική, τα συμπτώματα του πανικού συνδέονται με τη φυσική αντίδραση του οργανισμού μας απέναντι σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως απειλή.
Τι συμβαίνει στο σώμα μας κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού;
Όταν ο εγκέφαλός μας αντιληφθεί έναν κίνδυνο, ενεργοποιείται αυτόματα το σύστημα συναγερμού του σώματος.
Το σώμα προετοιμάζεται να ανταποκριθεί στην απειλή. Οι παλμοί μπορεί να αυξηθούν, η αναπνοή να γίνει πιο γρήγορη, οι μύες να βρίσκονται σε ένταση και μπορεί να αισθανθούμε έντονη εγρήγορση.
Αυτή η αντίδραση είναι φυσιολογική και χρήσιμη όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.
Στον πανικό, όμως, αυτός ο «συναγερμός» μπορεί να ενεργοποιηθεί ακόμη και όταν δεν υπάρχει κάποια άμεση εξωτερική απειλή. Οι σωματικές αισθήσεις που δημιουργούνται μπορεί τότε να ερμηνευτούν ως σημάδι ότι κάτι κακό πρόκειται να συμβεί, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τον φόβο.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα μιας κρίσης πανικού;
Κάθε άνθρωπος μπορεί να βιώνει μια κρίση πανικού διαφορετικά και δεν είναι απαραίτητο να εμφανίζονται όλα τα παρακάτω συμπτώματα.
Μερικά από τα συχνότερα είναι:
• Ταχυκαρδία ή έντονοι χτύποι της καρδιάς.
• Δυσκολία στην αναπνοή ή αίσθηση ότι δεν παίρνετε αρκετό αέρα.
• Σφίξιμο ή δυσφορία στο στήθος.
• Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας.
• Τρέμουλο ή εφίδρωση.
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα.
• Ναυτία ή στομαχικές ενοχλήσεις.
• Αίσθημα έντονης ζέστης ή κρύου.
Μαζί με τις σωματικές αισθήσεις μπορεί να εμφανιστούν και έντονες σκέψεις, όπως:
«Κάτι κακό μου συμβαίνει.»
«Θα λιποθυμήσω.»
«Θα χάσω τον έλεγχο.»
«Δεν μπορώ να αναπνεύσω.»
«Πρέπει να φύγω από εδώ.»
Δεν χρειάζεται να εμφανίζονται όλα αυτά τα συμπτώματα για να βιώνει κάποιος μια κρίση πανικού. Η εμπειρία και η έντασή τους μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Οι κρίσεις πανικού συνήθως είναι σύντομες και τα συμπτώματά τους κορυφώνονται μέσα σε λίγα λεπτά. Παρόλο που εκείνη τη στιγμή μπορεί να αισθανόμαστε ότι θα διαρκέσουν για πολύ, η έντασή τους σταδιακά υποχωρεί.
Ο φαύλος κύκλος του πανικού
Ένα σημαντικό κομμάτι στην κατανόηση των κρίσεων πανικού είναι ο φαύλος κύκλος που μπορεί να δημιουργηθεί.
Μπορεί, για παράδειγμα, να παρατηρήσετε μια σωματική αίσθηση, όπως ότι η καρδιά σας χτυπά πιο γρήγορα.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια ανησυχητική σκέψη:
«Γιατί χτυπά τόσο γρήγορα η καρδιά μου; Μήπως κάτι δεν πάει καλά;»
Η σκέψη αυτή αυξάνει τον φόβο και, όσο αυξάνεται ο φόβος, το σώμα ενεργοποιείται ακόμη περισσότερο. Οι σωματικές αισθήσεις γίνονται πιο έντονες και αυτό μπορεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αίσθηση ότι κάτι κακό συμβαίνει.
Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένας κύκλος:
Σωματική αίσθηση → Ανησυχητική ερμηνεία → Περισσότερος φόβος → Εντονότερες σωματικές αισθήσεις → Ακόμη μεγαλύτερος φόβος
Η κατανόηση αυτού του κύκλου αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της θεραπείας για τις κρίσεις πανικού.
Γιατί συμβαίνουν οι κρίσεις πανικού;
Οι κρίσεις πανικού μπορεί να εμφανιστούν για διαφορετικούς λόγους και δεν υπάρχει πάντα μία συγκεκριμένη αιτία που να είναι ίδια για όλους.
Μπορεί, για παράδειγμα, να συνδέονται με μια συγκεκριμένη φοβία, όπως η κλειστοφοβία ή η αγοραφοβία, με μια περίοδο έντονου άγχους και στρες ή με άλλους παράγοντες που διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Για αυτό είναι σημαντικό μέσα στην ψυχοθεραπεία να εξερευνήσουμε τι μπορεί να προκαλεί τις κρίσεις πανικού στη δική σας περίπτωση, αλλά και τι μπορεί να συμβάλλει στη διατήρησή τους.
Η κατανόηση αυτών των παραγόντων μάς βοηθά να αποκτήσουμε μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για το τι συμβαίνει και να προσαρμόσουμε τη θεραπεία στις δικές σας ανάγκες και δυσκολίες.
Γιατί μπορεί να φοβάμαι ότι θα ξανασυμβεί;
Μετά από μια κρίση πανικού, είναι πολύ συχνό να υπάρχει φόβος ότι μπορεί να συμβεί ξανά.
Κάποιες φορές αυτός ο φόβος μπορεί να αρχίσει να επηρεάζει την καθημερινότητά μας. Μπορεί, για παράδειγμα, να αρχίσουμε να αποφεύγουμε συγκεκριμένες καταστάσεις, να περιορίζουμε τις εξόδους μας ή να σταματάμε να κάνουμε πράγματα που κάναμε προηγουμένως.
Όταν ο φόβος μιας επόμενης κρίσης αρχίζει να περιορίζει την καθημερινότητά μας, μπορεί να είναι ένας από τους λόγους που αναζητούμε υποστήριξη.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Στην ψυχοθεραπεία μπορούμε αρχικά να κατανοήσουμε καλύτερα τι είναι μια κρίση πανικού, γιατί εμφανίζονται αυτά τα έντονα σωματικά συμπτώματα και τι είναι αυτό που σας φοβίζει περισσότερο όταν συμβαίνουν.
Παράλληλα, μπορούμε να εξερευνήσουμε τι μπορεί να προκαλεί τις κρίσεις στη δική σας περίπτωση, να αναγνωρίσουμε τον προσωπικό σας φαύλο κύκλο πανικού και να κατανοήσουμε ποιοι παράγοντες μπορεί να συμβάλλουν στη διατήρησή του.
Κάθε άνθρωπος βιώνει τον πανικό διαφορετικά. Για αυτό και η θεραπεία προσαρμόζεται στις δικές σας εμπειρίες, στις δυσκολίες και στους φόβους σας και στον τρόπο με τον οποίο οι κρίσεις επηρεάζουν την καθημερινότητά σας.
Να θυμάστε
Μια κρίση πανικού μπορεί να είναι μια πολύ έντονη και τρομακτική εμπειρία και είναι κατανοητό μετά από αυτή να υπάρχει φόβος μήπως συμβεί ξανά.
Ωστόσο, οι κρίσεις πανικού είναι κάτι που μπορούμε να δουλέψουμε μέσα στην ψυχοθεραπεία.
Κατανοώντας καλύτερα τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, τι μπορεί να την προκαλεί και ποιοι παράγοντες μπορεί να διατηρούν τον κύκλο του πανικού στη δική σας περίπτωση, μπορούμε σταδιακά να δουλέψουμε ώστε ο πανικός να επηρεάζει όλο και λιγότερο την καθημερινότητά σας.
