People Pleasing και όρια: Γιατί είναι τόσο δύσκολο να λέμε «όχι»;
Έχετε πει ποτέ «ναι» σε κάτι ενώ μέσα σας θέλατε να πείτε «όχι»;
Ίσως συμφωνήσατε να κάνετε κάτι ενώ ήσασταν ήδη κουρασμένοι, αποφύγατε να εκφράσετε ότι κάτι σας ενόχλησε ή βάλατε τις ανάγκες κάποιου άλλου πάνω από τις δικές σας επειδή φοβηθήκατε ότι μπορεί να τον απογοητεύσετε.
Το να νοιαζόμαστε για τους ανθρώπους γύρω μας, να θέλουμε να βοηθάμε και να κάνουμε πράγματα για εκείνους είναι ένα φυσιολογικό και θετικό κομμάτι των σχέσεών μας.
Όταν, όμως, αισθανόμαστε ότι πρέπει συνεχώς να ευχαριστούμε τους άλλους, ακόμη και όταν αυτό γίνεται εις βάρος των δικών μας αναγκών, μπορεί να υπάρχει ένα μοτίβο που συχνά περιγράφεται ως «people pleasing».
Τι είναι το people pleasing;
Το people pleasing δεν σημαίνει απλώς ότι είμαστε ευγενικοί, δοτικοί ή ότι μας ενδιαφέρει πώς αισθάνονται οι άλλοι.
Μπορεί να σημαίνει ότι δυσκολευόμαστε συστηματικά να εκφράσουμε τις δικές μας ανάγκες ή προτιμήσεις, επειδή ανησυχούμε για το πώς θα αντιδράσουν οι άλλοι.
Μπορεί, για παράδειγμα, να:
• Λέμε «ναι» ενώ στην πραγματικότητα θέλουμε να πούμε «όχι».
• Δυσκολευόμαστε να αρνηθούμε μια χάρη ή ένα αίτημα.
• Βάζουμε συχνά τις ανάγκες των άλλων πριν από τις δικές μας.
• Αποφεύγουμε να εκφράσουμε ότι κάτι μας ενόχλησε.
• Ανησυχούμε υπερβολικά μήπως κάποιος θυμώσει ή απογοητευτεί μαζί μας.
• Αισθανόμαστε ενοχές όταν θέτουμε ένα όριο.
Με τον καιρό, αυτό μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε ότι πρέπει συνεχώς να προσαρμοζόμαστε στους άλλους, αφήνοντας λιγότερο χώρο για το τι θέλουμε ή χρειαζόμαστε εμείς.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε «όχι»;
Για κάποιους ανθρώπους, ένα «όχι» μπορεί να συνοδεύεται από πολύ περισσότερες σκέψεις και συναισθήματα απ’ ό,τι φαίνεται εξωτερικά.
Μπορεί να εμφανίζονται σκέψεις όπως:
«Θα θυμώσει μαζί μου.»
«Θα τον/την απογοητεύσω.»
«Θα νομίζει ότι είμαι εγωιστής/ή.»
«Μπορεί να χαλάσει η σχέση μας.»
«Πρέπει να είμαι διαθέσιμος/η όταν κάποιος με χρειάζεται.»
Αυτές οι σκέψεις μπορεί να δημιουργούν άγχος, φόβο ή ενοχές και να κάνουν το «ναι» να μοιάζει πολύ πιο εύκολο εκείνη τη στιγμή.
Οι λόγοι για τους οποίους κάποιος δυσκολεύεται να θέσει όρια μπορεί να είναι διαφορετικοί για κάθε άνθρωπο. Μπορεί να σχετίζονται με φόβο απόρριψης ή σύγκρουσης, με την αυτοεκτίμησή μας, με προηγούμενες εμπειρίες ή με μοτίβα που έχουμε μάθει μέσα στις σχέσεις μας.
Για αυτό είναι σημαντικό να κατανοήσουμε όχι μόνο ότι δυσκολευόμαστε να πούμε «όχι», αλλά και τι φοβόμαστε ότι θα συμβεί αν το πούμε.
Πώς μπορεί να μας επηρεάζει το people pleasing;
Το να βάζουμε περιστασιακά τις ανάγκες κάποιου άλλου πάνω από τις δικές μας αποτελεί φυσιολογικό μέρος μιας σχέσης.
Η δυσκολία μπορεί να εμφανιστεί όταν αυτό συμβαίνει συνεχώς.
Μπορεί να αναλαμβάνουμε περισσότερα από όσα μπορούμε να διαχειριστούμε, να αισθανόμαστε ότι πρέπει να είμαστε συνεχώς διαθέσιμοι ή να παραμερίζουμε επανειλημμένα τις δικές μας ανάγκες για να αποφύγουμε τη δυσαρέσκεια των άλλων.
Με τον χρόνο, αυτό μπορεί να συμβάλλει σε αυξημένο στρες, συναισθηματική εξάντληση, θυμό ή απογοήτευση και να επηρεάζει τόσο τη σχέση που έχουμε με τους άλλους όσο και τη σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας.
Τι σημαίνει να έχουμε υγιή όρια;
Τα όρια δεν σημαίνουν ότι απομακρύνουμε τους ανθρώπους από τη ζωή μας ή ότι σταματάμε να νοιαζόμαστε για τις ανάγκες τους.
Ούτε το να λέμε «όχι» σημαίνει ότι είμαστε εγωιστές.
Τα υγιή όρια δημιουργούν χώρο και για τις δύο πλευρές μιας σχέσης. Μας επιτρέπουν να αναγνωρίζουμε τι είναι σημαντικό για εμάς, τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να προσφέρουμε και να επικοινωνούμε τις ανάγκες μας με σεβασμό τόσο προς τον εαυτό μας όσο και προς τον άλλον.
Και αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Ιδιαίτερα όταν έχουμε συνηθίσει για μεγάλο χρονικό διάστημα να προσαρμοζόμαστε στους άλλους, το να αρχίσουμε να θέτουμε όρια μπορεί αρχικά να μας δημιουργεί άγχος ή ενοχές.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Στην ψυχοθεραπεία μπορούμε να εξερευνήσουμε τι κάνει τόσο δύσκολο για εσάς να πείτε «όχι» ή να εκφράσετε τις ανάγκες σας.
Μπορούμε να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε ποιες σκέψεις και φόβοι εμφανίζονται όταν θέλετε να θέσετε ένα όριο, από πού μπορεί να προέρχονται και ποια μοτίβα επαναλαμβάνονται στις σχέσεις σας.
Παράλληλα, μπορούμε να δουλέψουμε σταδιακά πάνω στην επικοινωνία των αναγκών σας, στη θέσπιση πιο υγιών ορίων και στην ανάπτυξη πιο ισορροπημένων σχέσεων, στις οποίες υπάρχει χώρος τόσο για τις ανάγκες των άλλων όσο και για τις δικές σας.
Να θυμάστε
Το να θέλουμε να βοηθάμε, να φροντίζουμε και να προσφέρουμε στους ανθρώπους που είναι σημαντικοί για εμάς δεν είναι κάτι αρνητικό.
Όταν όμως αισθανόμαστε ότι πρέπει συνεχώς να ευχαριστούμε τους άλλους, φοβόμαστε να τους απογοητεύσουμε ή δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε τις δικές μας ανάγκες, ίσως αξίζει να εξετάσουμε τι βρίσκεται πίσω από αυτή τη δυσκολία.
Το να θέτουμε όρια δεν σημαίνει ότι νοιαζόμαστε λιγότερο για τους άλλους. Σημαίνει ότι μαθαίνουμε να δημιουργούμε χώρο μέσα στις σχέσεις μας και για τον εαυτό μας.